COVID-19 normale dönüş

COVID-19 pandemisinin yavaşlatılması ve kontrol altına alınmasına yönelik hayata geçirilen, sokağa çıkma kısıtlamaları, sosyal mesafe ve maske kullanımı gibi önlemlerin yansımaları kamu sağlığının başka alanlarını da etkilemekte. Bunlardan biri de rutin aşılamada görülen büyük azalma. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yakın dönemde gerçekleştirilen anket çalışmalarının sonuçları, rutin bağışıklama programlarında yaşanan gecikmeler veya aksaklıklar nedeniyle dünyanın neredeyse 70 ülkesinde, bir yaşından küçük tahminen 80 milyon çocuğun önlenebilir çocukluk hastalıkları tehdidi altında olduğunu ortaya koyuyor.1

Sağlık uzmanları bu durumun geçici olduğunu ümit ediyor olsa da bu kadar büyük bir düşüşün yaşanması endişe uyandırıyor. DSÖ, Afrika, Kuzey ve Güney Amerika ve doğu Akdeniz ülkelerinde Mayıs ayı içerisinde aşı hizmetlerine yönelik talebin Şubat 2020’ye kıyasla yaklaşık %75 oranında azaldığını bildirdi.2

Geçmiş dönemde São Paulo Üniversitesi çocuk sağlığı ve hastalıkları anabilim dalında profesör olarak görev yapan Sanofi Pasteur’ün bölgeden sorumlu medikal direktörü Dr. Lucia Bricks, Güney Amerika’daki durumun özellikle endişe verici olduğu görüşünde. Kendisi durumu şu şekilde açıklıyor: “Kamunun şu anda sadece tek bir dramatik bulaşıcı hastalık salgınına odaklanmış ve onlarca yıldır mücadele ettiğimiz ve gölgelerde pusuya yatmış bekleyen diğer hastalıkları unutmuş olmasını endişe verici buluyorum. Geçmişte yaşanan ve her ikisi de önlenebilir bulaşıcı hastalıklar olan boğmaca ve kızamık benzeri salgın hastalıklar son on yıl içinde tekrar görülmeye başladı ve bu hastalıklar bazı vakalarda ölümle sonuçlanıyor. İhtiyaç duyulan hayat kurtarıcı aşılar konusunda rehavete kapılma lüksüne sahip değiliz.”

Dr Lucia Bricks

Sürü bağışıklığının sağlanması için “atlanan dozların telafisini” amaçlayan aşılamalar

Bir aşı bir kişinin bulaşıcı bir hastalığa yakalanmasını önlerken yüksek bir aşı kapsama oranı, diğer bir deyişle nüfusun neredeyse tümünün önerilen aşıları yaptırması, “sürü bağışıklığı” sağlayarak hastalıkların yayılmasını önleyebilmektedir.

Dr. Bricks hastalıkların kontrol altında tutulmasında yüksek aşı kapsama oranlarının kilit öneme sahip olduğunun ve bu oranın nüfusun yaklaşık %90’ı civarında olması gerektiğinin altını çiziyor.

Son dönemdeki COVID-19 pandemisinde olduğu gibi rutin aşılama kapsamında büyük düşüşlerin yaşandığı dönemlerde, sağlık yetkilileri sürü bağışıklığını korumak için sıklıkla “atlanan dozların telafisini” hedefleyen aşılama programlarına başvurmakta.

Dr. Bricks, “Atlanan dozların telafi edilmesini amaçlayan programlar, düzenli bir takvime oturtulmuş aşı rutinlerinde beklenmedik gecikmelerin veya aksaklıkların yaşandığı dönemlerde, hekimlere ve ailelere aşıları nasıl ve ne zaman yaptırmaları gerektiği konusunda yardımcı olmak için tasarlanmakta” diye açıklıyor.3  Atlanan dozların telafi edilmesini amaçlayan bu programlar, halk arasında bağışıklığın güvenli, etkin ve mümkün olan en kısa sürede sağlanması için tipik olarak daha kısa doz aralıklarının veya aşı türlerinin kullanıldığı daha yoğun aşılama takvimleri sunmaktadır.

Çoğu hükümetin ve DSÖ’nün tavsiyesi, COVID-19 pandemisi sırasında rutin aşılamaya devam edilmesinin ve/veya atlanan dozların telafi edilmesinin mümkün olan her durumda öncelikli olarak ele alınmasının ve sürdürülmesinin zaruri bir kamu sağlığı hizmeti olduğu yönündedir.4,5


Atlanan dozların telafisi

Haberler iyi: DSÖ’nün gerçekleştirdiği ankete katılan ülkelerin %75’i, aşı dozlarını yaptırmamış bireyler konusundaki açığın kapatılmasına yönelik planlarını oluşturulmuş olduklarını bildirmekte. Ve ülkelerin %18’i, Haziran’daki aşılama düzeylerinin Nisan’da kaydedilen seviyelere göre iyileşme sergilediğini bildiriyor; COVID-19 vaka sayılarında görülen yüksek düzeylerin ilgili ülkelerin hiçbirinde Haziran’da görülmemesi başlangıç için ümit veriyor.  Son olarak ankete katılan ülkelerin %85’i, aşılama hizmetlerinin nüfus genelinde kabul görmesini arttırmak için kitle iletişim araçlarını kullanacaklarını ve ev ev dolaşarak tanıtım yapacaklarını belirttiler.2

Önümüzdeki mevsim geçişi ailelerin aşı takvimlerini bir kez daha kontrol etmeleri ve çocuklarının rutin aşılarında eksiklerin olmadığından emin olmaları veya gerekirse “atlanan dozları telafi etmeleri” için bir hatırlatma olacak. Hayat henüz “normale dönmemiş” olabilir. Ancak rutin aşılamaların yeniden başlatılması, normal hayata döndüğümüzde toplumun daha iyi korunmasına yardımcı olacak.

Covid-19 aşı

Referanslar
  • 1 https://www.who.int/news-room/detail/22-05-2020-at-least-80-million-children-under-one-at-risk-of-diseases-such-as-diphtheria-measles-and-polio-as-covid-19-disrupts-routine-vaccination-efforts-warn-gavi-who-and-unicef  Son erişim tarihi: 3 Eylül 2020
  • 2 https://www.who.int/immunization/monitoring_surveillance/immunization-and-covid-19/en/   Son erişim tarihi: 3 Eylül 2020
  • 3 Avustralya Bağışıklama Teknik Danışma Grubu (ATAGI). Açığın kapatılması amaçlı aşılama. Avustralya bağışıklama el kitabı 20 Eylül 2019 baskısı Canberra: Avustralya Sağlık Bakanlığı; 2018. Onay tarihi: Mayıs 2020 | MAT-GLB-2000243 Sayfa7
  • 4 Dünya Sağlık Örgütü. COVID-19 Pandemisi Sırasında Bağışıklama Çalışmaları için Yönlendirici İlkeler. Cenevre, İsviçre: 26 Mart 2020. WHO/2019-nCoV/immunization_services/2020.1. Erişim adresi: https://www.who.int/publications-detail/guiding-principles-for-immunization-activities-during-the-covid-19-pandemic-interim-guidance . Erişim tarihi: 3 Eylül 2020.
  • 5 Kaja Abbas et al., Afrika’da COVID-19 pandemisi sırasında çocuklara yönelik rutin bağışıklama: sağlık faydalarına karşı artmış SARS-CoV-2 enfeksiyonu riskine ilişkin bir fayda-risk analizi. The Lancet Global Health Yayın tarihi:17 Temmuz 2020 DOI:https://doi.org/10.1016/S2214-109X(20)30308-9

  • Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Bu siteye giriş yaparak, çerez kullanımını ve çerez politikamızı kabul etmiş sayılıyorsunuz. Çerez politikamız hakkında detaylı bilgi almak için tıklayın.
    Tamam